İskoç Geyik Tazısı Sahiplenme

Scottish Deerhound, nazik devler olarak bilinen, olgunlaşması zaman alan büyük bir ırktır. Sahiplenmek için en uygun yaş, köpeğin fiziksel ve zihinsel gelişimi ile yeni ailesine adapte olma kolaylığı düşünülerek belirlenmelidir. İdeal olarak, bir yavru Deerhound'u annesinden ve kardeşlerinden tam olarak sosyalleşmeyi öğrendiği, genellikle 8 ile 12 haftalıkken almak en doğrusudur. Bu dönemde temel itaat eğitimine ve insan bağına açıktırlar. Yetişkin veya senior bir Scottish Deerhound sahiplenmek ise daha sakin bir mizaca sahip, ev yaşamına çabuk uyum sağlayan ve genellikle temel eğitimi almış bir arkadaş arayanlar için harika bir seçenektir. Her yaşta sahiplenmeden önce kapsamlı bir veteriner hekim kontrolünden geçirilmesi şarttır.

Scottish Deerhound sahiplenme için uygun yaş aralıkları:

1. Yavru Scottish Deerhound: 8-12 haftalıkken sahiplenmek idealdir, sosyalleşme ve bağlanma için en uygun dönemdir.
2. Genç Scottish Deerhound: 3-6 aylıkken sahiplenilebilir, ancak bu dönemde çok hızlı büyüdükleri ve kemik gelişimi için özel beslenme gerektirdikleri unutulmamalıdır.
3. Yetişkin Scottish Deerhound: 1-3 yaş arası, enerjisini atabileceği ancak temel karakteri oturmuş, en stabil dönemidir.
4. Olgun Scottish Deerhound: 4-7 yaş arası, tazı olgunluğuna erişmiş, sakin ve tecrübeli bir köpektir.
5. Senior (Yaşlı) Scottish Deerhound: 8 yaş ve üzeri, son derece sakin, uyumlu ve huzurlu bir yaşam arkadaşı arayanlar için mükemmeldir.
6. Sağlık Kontrolü: Scottish Deerhound'lar kalp, tiroid ve kemik problemlerine yatkın olabilir. Her yaşta sahiplenmeden önce detaylı veteriner muayenesi şarttır.

Bir Scottish Deerhound sahiplenmek, büyük bir sorumluluk ve uzun vadeli bir taahhüttür. Bu asil ve tarihi ırkın özel ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacağınızdan emin olmak için kapsamlı bir ön değerlendirme yapmalısınız. Kontrol listesi, hem köpeğin refahını hem de sizin yaşam tarzınıza uygunluğunu garanti altına almak içindir. Özellikle barınak veya kurtarma kuruluşlarından sahiplenirken, köpeğin geçmişi hakkında tam bilgi almak çok önemlidir.

Scottish Deerhound sahiplenmeden önce mutlaka kontrol edilmesi gerekenler:

• Sağlık Durumu: Kalp (kardiyomiyopati), tiroid ve iskelet sistemi (osteosarkom riski) başta olmak üzere kapsamlı bir sağlık taraması. Göz ve kalça displazisi kontrollerinin yapılıp yapılmadığı sorulmalıdır.
• Aşı Kayıtları ve Kimlik Bilgileri: Tüm aşılarının (karma, kuduz, parazit) güncel olduğuna dair veteriner kayıtları, mikroçip numarası ve varsa pedigri belgesi kontrol edilmelidir.
• Karakter Özellikleri ve Av İçgüdüsü: Sakin mi yoksa daha hareketli mi? Diğer evcil hayvanlara (özellikle küçük hayvanlara) karşı av içgüdüsü nasıl? Çocuklarla ilişkisi nasıl? Tazılar bazen inatçı olabilir.
• Temel Eğitim ve Tasma Alışkanlığı: Temel komutları (gel, kal, hayır) biliyor mu? Tasmasız gezmek güvenli değildir, güçlü bir av içgüdüsüne sahiptir, bu nedenle tasmaya alışkın olup olmadığı mutlaka test edilmelidir.
• Sosyalleşme Durumu: İnsanlara, diğer köpeklere ve farklı ortamlara (araba, kalabalık) nasıl tepki veriyor? Yeterince sosyalleşmiş bir Deerhound daha uyumlu olacaktır.
• Ev ve Yaşam Ortamı Uygunluğu: Scottish Deerhound'lar büyük, uzun bacaklı köpeklerdir. İdeal olarak bahçeli bir eve ihtiyaç duyarlar ve yumuşak yataklarda uyumayı severler. Ev içinde koşacak geniş alan olmalıdır.

Scottish Deerhound sahiplenme süreci, titizlikle yürütülmesi gereken adımlardan oluşur. Amacınız, hem sizin hem de bu asil köpeğin mutlu bir şekilde bir araya gelmesini sağlamak olmalıdır. Süreç, genellikle bir barınak, kurtarma derneği (Türkiye'de ve dünyada ırka özel kurtarma grupları mevcuttur) veya bir önceki sahibiyle iletişime geçmekle başlar. Scottish Deerhound gibi nispeten nadir bir ırk için, ulusal veya uluslararası kurtarma ağlarına başvurmak gerekebilir.

Scottish Deerhound sahiplenme sürecinin adımları:

1. İlan Araştırması ve Ön Başvuru: Barınak, pet siteleri ve Scottish Deerhound kurtarma derneklerinin (örn: The Scottish Deerhound Club Rescue) web siteleri düzenli kontrol edilir. Ön başvuru formları doldurulur.
2. İletişim ve Detaylı Görüşme: İlgili kurum veya kişiyle iletişime geçilir. Yaşam tarzınız, tecrübeniz, ev ortamınız ve Deerhound'dan beklentileriniz detaylıca paylaşılır.
3. Tanışma ve Uyum Testi: Köpekle yüz yüze tanışma ayarlanır. Davranışları, enerjisi ve size karşı yaklaşımı gözlemlenir. Mümkünse aile bireyleri ve varsa diğer evcil hayvanlarınızla da tanıştırılır.
4. Ev Ziyareti veya Yaşam Alanı Değerlendirmesi: Birçok ciddi kurtarma kuruluşu, Deerhound'un yaşayacağı evi ve bahçeyi görmek ister. Güvenlik (yüksek çit vb.) ve konfor açısından uygunluğu değerlendirilir.
5. Belgelerin İncelenmesi ve Sözleşme: Tüm sağlık kayıtları, aşı belgeleri, mikroçip bilgisi ve varsa pedigri incelenir. Sahiplenme sözleşmesi dikkatlice okunur ve imzalanır.
6. Sahiplenme ve Aileye Katılma: Gerekli ücret (bağış) ödenir ve Scottish Deerhound yeni, sevgi dolu yuvasına getirilir. İlk günlerde sakin ve anlayışlı olmak, yeni düzene alışması için zaman tanımak çok önemlidir.

Scottish Deerhound sahiplenme ücreti, kaynağa göre büyük farklılık gösterir. Bir barınaktan veya belediyeden ücretsiz veya sembolik bir bağış karşılığında sahiplenmek mümkünken, ırka özel bir kurtarma derneğinden sahiplenirken, köpeğin üstüne harcanan veteriner masraflarını (kısırlaştırma, aşı, tedavi vb.) karşılamak amacıyla daha yüksek bir bağış istenebilir. Bu ücret, köpeğin satın alınması değil, organizasyonun faaliyetlerini sürdürmesine yardımcı olan bir destektir. Unutmayın, asıl maliyet sahiplenme anında değil, sonrasında ortaya çıkar.

Scottish Deerhound sahiplenme ve ilk ay masrafları (Yaklaşık Türkiye Şartları):

• Sahiplenme Bağışı / Ücreti: 0 TL - 2.500 TL arası (Barınaklar genelde ücretsiz veya düşük ücretlidir, özel kurtarma dernekleri masrafları karşılamak için 1.000-2.500 TL civarında bağış talep edebilir).
• Veteriner Muayenesi ve Check-up: 300 TL - 800 TL arası (Sahiplenir sahiplenmez yapılması şarttır).
• Aşılar ve Parazit Uygulamaları: 500 TL - 1.500 TL arası (Eksik aşılar varsa tamamlanmalı, iç-dış parazit ilaçları alınmalıdır).
• Temel Ekipmanlar: 1.000 TL - 3.000 TL+ arası (Büyük ırklar için özel üretilmiş ekstra büyük boy yatak, sağlam tasma ve uzun gezinti kayışı, büyük su ve mama kabı, kaliteli büyük ırk yavru/erişkin maması, fırça).
• Olası Acil Durum veya Tedavi Masrafı: Değişken (Önceden tespit edilmemiş bir sağlık sorunu çıkabilir, bütçede acil durum payı bırakılmalıdır).
• Toplam İlk Ay Maliyeti (Ortalama): 2.800 TL - 8.800 TL+ arası (Sahiplenme kaynağına, köpeğin sağlık durumuna ve alınacak ekipmanların kalitesine göre değişir).

Bir Scottish Deerhound sahiplenme sözleşmesi, köpeğin gelecekteki refahını güvence altına alan yasal ve ahlaki bir belgedir. Ciddi kurtarma kuruluşları ve sorumlu önceki sahipler, bu sözleşmeyi imzalamadan köpeği teslim etmezler. Sözleşme, tarafların hak ve sorumluluklarını netleştirir, köpeğin bir mal gibi alınıp satılmasını engeller ve olası anlaşmazlıkları önler. Sözleşmeyi dikkatlice okumak ve anlamadığınız maddeleri sormak en doğal hakkınızdır.

Scottish Deerhound sahiplenme sözleşmesinde mutlaka bulunması gereken maddeler:

1. Scottish Deerhound'un Tanımlayıcı Bilgileri: Adı, cinsiyeti, doğum tarihi (yaşı), renk, mikroçip numarası, öne çıkan fiziksel özellikleri ve bilinen sağlık geçmişi.
2. Sahiplenme Koşulları ve Ücret: Ödenen ücret veya bağış miktarı, ödeme şekli ve bu ücretin ne amaçla kullanıldığı (veteriner masrafları vs.) açıkça yazılmalıdır.
3. Sağlık Garantisi ve Beyanları: Köpeğin sahiplenme anında bilinen sağlık sorunları, yapılan aşılar, kısırlaştırma durumu ve yapılan testler (kalça/tiroid vb.) madde madde listelenmelidir.
4. Uyumsuzluk Halinde Geri Alma Şartı: Yeni aileye uyum sağlayamaması veya beklenmedik bir durum (alerji, taşınma) olması halinde, köpeğin her koşulda önceki sahibine/kurtarma kuruluşuna geri verileceğine dair madde olmalıdır. Asla başkasına verilmemelidir.
5. Yeni Sahibin Bakım Sorumlulukları: Uygun veteriner bakımı, kaliteli beslenme, düzenli egzersiz, sosyal ve duygusal ihtiyaçların karşılanması, tasmasız gezdirilmemesi, istismar ve ihmal edilmemesi taahhüdü.
6. İletişim Bilgileri ve Takip: Önceki sahip/kuruluş ve yeni sahibin iletişim bilgileri. Kuruluşun belirli aralıklarla köpeğin durumunu takip etme hakkı genellikle sözleşmede yer alır.

Scottish Deerhound, adından da anlaşılacağı üzere İskoçya'nın soğuk ve nemli yaylalarında geliştirilmiş bir ırktır. Kalın, tel tüylü kürkü onu yağmura ve soğuğa karşı oldukça dayanıklı kılar. Ancak, sıcak ve nemli iklimlerde ciddi sorunlar yaşayabilirler. Sıcaklık toleransları düşüktür. Türkiye'de sahiplenecekler için bu çok kritik bir konudur. Sıcak yaz aylarında, günün en serin saatlerinde (sabah erken ve akşam geç) gezdirilmeli, gölge ve serin bir iç mekanda tutulmalı, bol su tüketmeleri sağlanmalıdır. Asla sıcak saatlerde dışarıda bırakılmamalı veya egzersiz yaptırılmamalıdır. Ev içi yaşam için serin bir ortam (klima veya iyi havalandırma) idealdir.

Scottish Deerhound'un iklim uygunluğu ve dikkat edilmesi gerekenler:

1. Soğuk ve Serin İklimler: Doğal habitatıdır. Kürkü sayesinde soğuk hava, kar ve yağmura karşı yüksek dayanıklılık gösterir. Ancak ıslak ve rüzgarlı havadan sonra kurulanmalıdır.
2. Ilıman İklimler: Uyum sağlayabilir, ancak yaz aylarında sıcaklık artışına karşı önlem alınmalıdır. Bahçede her zaman gölge bir alan ve bol su bulunmalıdır.
3. Sıcak ve Kurak İklimler: Riskli bölgelerdir. Sıcak çarpmasına çok yatkındırlar. Dışarıda yaşayamazlar, mutlaka klimalı bir iç mekanda tutulmalıdırlar. Gezintiler kısa tutulmalıdır.
4. Sıcak ve Nemli İklimler (Tropikal): En riskli iklim tipidir. Hem sıcaklık hem de nem nefes almalarını zorlaştırır. Özel soğutma önlemleri (soğutma yastıkları, sürekli klima) şarttır.
5. Mevsimsel Geçişler: İlkbahar ve sonbahar en rahat ettikleri mevsimlerdir. Ancak ani sıcaklık değişimlerine karşı dikkatli olunmalıdır.
6. Alınacak Önlemler: Her iklimde, özellikle sıcakta, asfalta dokunulmamalı, araba içinde bırakılmamalı, bol su ve serin bir dinlenme alanı sağlanmalıdır.

Scottish Deerhound'un beslenmesi, onun devasa boyutuna, hassas sindirim sistemine ve özellikle büyüme döneminde yüksek risk taşıyan iskelet sorunlarına (osteokondroz, büyüme plağı problemleri) karşı özen gerektirir. Yanlış beslenme, kemik ve eklem deformasyonlarına yol açabilir. Yetişkinler genellikle sakin olmalarına rağmen, gençler yüksek enerji harcar. Beslenme programı yaşa, aktivite düzeyine ve sağlık durumuna göre veteriner hekimle birlikte belirlenmelidir.

Scottish Deerhound beslenmesinde altın kurallar:

• Kaliteli Büyük Irk Yavru Maması (1 Yaşına Kadar): Kalsiyum ve fosfor oranı kontrollü, dengeli büyüme sağlayan, yüksek kaliteli protein içeren özel mamalar kullanılmalıdır. Hızlı büyümeyi teşvik eden mamalardan kaçınılmalıdır.
• Yetişkin Büyük/Dev Irk Maması (1 Yaş Sonrası): Enerji yoğunluğu yavru mamalarından daha düşük, eklem sağlığını destekleyici (glukozamin, kondroitin) içerikli, kaliteli protein kaynaklı mamalara geçilmelidir.
• Öğün Sayısı ve Miktarı: Yavrular günde 3-4 öğün, yetişkinler 2 öğün beslenmelidir. Mama kabı yer seviyesinden yüksekte olmalıdır (bloat/gaz birikmesi riskini azaltmak için).
• Bloat (Mide Torsiyonu) Riski: Büyük ve derin göğüslü ırklarda hayati risk taşıyan bu duruma karşı, öğünlerden önce ve sonra 1 saat boyunca ağır egzersiz yasaktır. Yavaş yemek yemeleri için özel kaplar kullanılabilir.
• Ek Gıda ve Ödüller: İnsan yemeği verilmemelidir. Eğitim ödülleri mama miktarından düşülerek verilmeli, sağlıklı kurutulmuş etler veya özel köpek bisküvileri tercih edilmelidir.
• Su Tüketimi: Her zaman taze, temiz suya erişimi olmalıdır. Özellikle sıcak havalarda ve egzersiz sonrası su tüketimi yakından takip edilmelidir.

Scottish Deerhound, genellikle "nazik dev" lakabını sonuna kadar hak eden, sakin, sabırlı ve sevgi dolu bir ırktır. Aile köpeği olarak bilinirler. Ancak, devasa boyutları (bir erkek Deerhound omuz yüksekliği 80 cm'yi bulabilir) ve bazen oyuncu davranışları, küçük çocuklar için kazara devrilme riski oluşturabilir. Çocuklarla ilişkileri genellikle mükemmeldir, ancak her zaman yetişkin gözetimi altında olmalı ve çocuklara köpeğe nasıl yaklaşacakları (özellikle yemek yerken ve uyurken rahatsız etmemek) öğretilmelidir. Diğer evcil hayvanlara gelince, avcı geçmişleri göz önünde bulundurulmalıdır. Küçük hayvanlara (kedi, tavşan, kemirgen) karşı güçlü bir av içgüdüsü olabilir. Diğer köpeklerle, özellikle de aynı cinsle genellikle iyi anlaşırlar.

Scottish Deerhound'un sosyal uyumu:

1. Küçük Çocuklar (0-6 Yaş): Sakin ve naziktirler, ancak boyutları nedeniyle kazara yaralanmaları önlemek için oyunlar yetişkin gözetiminde olmalıdır. Çocuk köpeğin sırtına binmemelidir.
2. Büyük Çocuklar (7+ Yaş): Mükemmel arkadaştırlar. Sakin enerjileri ve sabırları sayesinde çocuklarla harika bir bağ kurabilirler.
3. Diğer Köpekler: Genellikle iyi geçinirler, özellikle erken yaşta sosyalleştirilmişlerse. Aynı cinsiyetten köpekler arasında, özellikle erkekler arasında zaman zaman baskınlık mücadelesi görülebilir.
4. Kediler: Riskli bir kombinasyondur. Yavruyken birlikte büyütülürlerse uyum sağlayabilirler, ancak yetişkin bir Deerhound'a yeni bir kedi tanıtmak tehlikeli olabilir. Av içgüdüsü tetiklenebilir.
5. Küçük Evcil Hayvanlar (Kuş, Tavşan, Kemirgen): Kesinlikle tavsiye edilmez. Güçlü bir av içgüdüsü nedeniyle bu hayvanları "av" olarak görebilirler.
6. Sosyalleşmenin Önemi: Ne kadar erken ve çok çeşitli sosyalleştirilirlerse, o kadar uyumlu ve dengeli bir karaktere sahip olurlar. Sahiplenilen yetişkin bir Deerhound'un geçmiş tecrübeleri bu konuda belirleyicidir.

Scottish Deerhound, avcı bir tazı olmasına rağmen, evde son derece sakin ve hatta tembel olarak tanımlanabilecek bir köpektir. Ancak bu, egzersize ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez. Düzenli, kontrollü egzersiz, onun fiziksel sağlığı (kas-iskelet sistemi, kilo kontrolü) ve zihinsel sağlığı için hayati önem taşır. Tasma ile yapılacak uzun, tempolu yürüyüşler ve güvenli, kapalı alanlarda (yüksek çitli köpek parkları) koşma fırsatları yaratılmalıdır. Unutulmamalıdır ki, güçlü bir av içgüdüsüne sahiptirler; güvenli olmayan açık alanlarda asla tasmasız bırakılmamalıdırlar, bir koku aldıklarında çağrıldıklarında geri dönmeyebilirler.

Scottish Deerhound egzersiz rehberi:

• Günlük Yürüyüş Süresi: Yetişkin bir Deerhound için günde toplam 45-60 dakika tempolu yürüyüş yeterlidir. Bu, iki veya üç seans halinde bölünebilir.
• Güvenli Koşu Alanı İhtiyacı: Haftada birkaç kez, güvenli, çitle çevrili geniş bir alanda (en az 2-3 dönüm) özgürce koşmasına ve burnunu izlemesine izin verilmelidir. Bu onun içgüdülerini tatmin eder.
• Yavru Deerhound Egzersizi: Çok dikkatli olunmalıdır. Kemik gelişimi tamamlanana (12-18 ay) kadar zorlayıcı egzersiz, atlama, merdiven inip çıkma yasaktır. Kısa, sık oyun ve yürüyüş seansları yeterlidir.
• Yetişkin ve Senior Deerhound: Yetişkinler düzenli yürüyüş ve koşu ister. Senior (8+ yaş) Deerhound'lar daha az enerjiktir, yürüyüş süresi azaltılabilir, eklem dostu egzersizler tercih edilir.
• Sıcak Havada Egzersiz: Sıcak havalarda egzersiz tamamen yasaktır. Serin sabah ve akşam saatleri tercih edilmeli, asfalttan kaçınılmalıdır.
• Zihinsel Uyarım: Fiziksel egzersiz kadar önemlidir. Koku izi oyunları, puzzle oyuncakları, kısa eğitim seansları zihnini meşgul eder ve sıkılmasını önler.

Scottish Deerhound'un tüy bakımı, göründüğünden daha kolaydır. Kürkü, sert, tel gibi ve su geçirmez bir üst kat ile yumuşak bir alt kattan oluşur. Bu yapı, düzenli fırçalamayla nispeten az dökülme sağlar ve kolayca temizlenir. Bakımın asıl amacı, keçeleşmeyi önlemek, ölü tüyleri almak ve cilt sağlığını korumaktır. Çok sık yıkanmamalıdır, aksi takdirde doğal yağ dengesi bozulabilir ve kürkün koruyucu özelliği kaybolabilir. Haftalık düzenli fırçalama, çoğu zaman yeterli olacaktır.

Scottish Deerhound tüy bakımı adımları:

1. Fırçalama Sıklığı: Haftada 1-2 kez düzenli fırçalama yeterlidir. Tüy dökme mevsimlerinde (ilkbahar/sonbahar) bu sıklık haftada 3-4'e çıkarılabilir.
2. Doğru Fırça Seçimi: Ölü alt tüyleri almak için bir *slicker brush* veya *undercoat rake*, üst tüyleri düzeltmek ve parlatmak için geniş dişli bir metal tarak (*greyhound comb*) idealdir.
3. Yıkama Sıklığı: Gerçekten kirli olmadıkça veya kokmadıkça, yılda 2-4 kez yıkamak yeterlidir. Çok sık yıkamak cilt problemlerine yol açabilir. Hafif, köpekler için özel şampuanlar kullanılmalıdır.
4. Tırnak Bakımı: Büyük ırklarda tırnak bakımı çok önemlidir. 3-4 haftada bir kontrol edilmeli, uzuyorsa kesilmelidir. Uzun tırnaklar yürüyüşü ve ayak yapısını bozar.
5. Kulak ve Diş Bakımı: Sarkık kulaklar havalanmaz, bu nedenle haftada bir kulak içi kontrol edilmeli, nemli bir bezle silinmelidir. Dişler haftada birkaç kez fırçalanmalıdır.
6. Patilerin Kontrolü: Özellikle gezinti sonrası pati araları ve pedleri kontrol edilmeli, temizlenmeli, çatlamaları önlemek için pati kremi sürülebilir.